تفاوت راملتئون و ملاتونین؛ کدام یک را انتخاب کنیم؟

• دسته بندی: اطلاعات دارویی / دانستنی های پزشکی

تفاوت راملتئون و ملاتونین این است که ملاتونین یک مکمل غذایی با تاثیر عمومی بر کل بدن است، اما راملتئون (با نام تجاری روزرم) یک داروی تجویزی دقیق و آگونیست انتخابی بوده که با قدرتی بسیار بالاتر (حدود 6 تا 15 برابر)، تنها بر گیرنده‌های خاصی در مغز تمرکز کرده و به طور مستقیم فرمان خواب را صادر می‌کند بدون آنکه سیستم ایمنی یا سایر بخش‌ها را درگیر کند. در صورتی کن به دنبال دقت لیزری در درمان بی‌خوابی هستید، راملتئون انتخاب پزشکان است، اما اگر به دنبال تنظیم ساعت بیولوژیک پس از پرواز هستید، ملاتونین گزینه‌ای عالی است.

تفاوت راملتئون و ملاتونین؛ کدام یک را انتخاب کنیم؟

تفاوت اصلی راملتئون و ملاتونین در چیست؟ 

فرق راملتئون و ملاتونین در ترکیبات این دو محصول است:

ملاتونین (Melatonin)

این ماده در اصل هورمونی است که به طور طبیعی توسط غده پینه آل (صنوبر) در مغز و در پاسخ به تاریکی ترشح می‌شود. آنچه در داروخانه‌ها می‌بینید، نسخه سنتتیک این هورمون است. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) و بسیاری از کشورها، ملاتونین را به عنوان یک مکمل غذایی طبقه‌بندی می‌کنند، نه دارو. این یعنی نظارت سخت‌گیرانه‌ای بر خلوص و دوز دقیق آن وجود ندارد.

راملتئون (Ramelteon)

در مقابل، راملتئون یک ترکیب شیمیایی کاملا سنتتیک بوده که در آزمایشگاه مهندسی شده است. این ماده در دسته داروهای تجویزی و سداتیو-هیپنوتیک (خواب‌آور) قرار می‌گیرد. راملتئون ساختاری شبیه به ملاتونین دارد اما یک آگونیست گیرنده ملاتونینبسیار قوی‌تر است. این دارو با نام تجاری Rozerem شناخته می‌شود و برای دریافت آن حتما به نسخه پزشک نیاز دارید؛ چرا که از فیلترهای سخت‌گیرانه FDA عبور کرده است.

وقتی می‌گوییم راملتئون یک آگونیست است، یعنی کلیدی ساخته‌ایم که قفل گیرنده‌های خواب را بهتر از کلید اصلی یا همان ملاتونین طبیعی باز می‌کند.

نحوه تاثیر راملتئون و ملاتونین در بدن چگونه است؟

تفاوت راملتئون و ملاتونین در نحوه تعامل آن‌ها با گیرنده‌های مغزی در هسته سوپراکیاسماتیک (SCN) است.

عملکرد ملاتونین

ملاتونین زمانی که وارد جریان خون می‌شود، به تمام گیرنده‌های ملاتونین در بدن متصل می‌گردد. این گیرنده‌ها فقط در مغز نیستند؛ بلکه در شبکیه چشم، کلیه‌ها، عروق خونی و حتی سلول‌های ایمنی هم وجود دارند. در این راستا است که ملاتونین گاهی باعث اثرات ناخواسته‌ای مثل انقباض عروق یا تغییرات ایمنی می‌شود. اتصال ملاتونین غیرانتخابی است.

عملکرد راملتئون

راملتئون به صورت اختصاصی و با میل ترکیبی بسیار بالا فقط به دو گیرنده حمله می‌کند:

• گیرنده MT1: مسئول القای خواب و کاهش هوشیاری است.

• گیرنده MT2: مسئول تنظیم فاز ریتم شبانه‌روزی (سیرکادین) است.

راملتئون تقریبا هیچ تمایلی به گیرنده MT3 (که در سایر اندام‌هاست) ندارد. مطالعات فارماکولوژیک نشان می‌دهد که میل ترکیبی راملتئون به گیرنده‌های MT1 حدود 6 برابر بیشتر از ملاتونین طبیعی است. این یعنی با دوز کمتر، سیگنال قوی‌تری برای شروع خواب به مغز ارسال می‌شود.

کدام یک سریع‌‌تر جواب می‌دهد؟ راملتئون یا ملاتونین؟

مصرف هریک از مکمل‌ها و نحوه تاثیر آن‌ها به نوع بی‌خوابی شما بستگی دارد:

تاثیر بر شروع خواب

تحقیقات بالینی نشان داده‌اند که راملتئون در کاهش زمان لازم برای به خواب رفتن نسبت به پلاسبو و حتی ملاتونین در دوزهای پایین، عملکرد بهتری دارد. اگر مشکل شما این است که در رختخواب غلت می‌زنید و خوابتان نمی‌برد، راملتئون به دلیل قدرت اتصال بالا به MT1، گزینه درمانی قوی‌تری است.

تاثیر بر تداوم خواب  

نکته جالب اینجاست که نه ملاتونین و نه راملتئون، هیچ‌کدام داروهای دیگر برای حفظ خواب نیستند. اگر وسط خواب بیدار می‌شوید، این داروها اثر چندانی ندارند. با این حال، به دلیل نیمه عمر متفاوت، تفاوت‌هایی وجود دارد. ملاتونین سریع‌الاثر نیمه عمری حدود 20 تا 50 دقیقه دارد و سریع از بدن دفع می‌شود. راملتئون نیمه عمری حدود 1 تا 2.6 ساعت دارد و متابولیت فعال آن (M-II) حتی بیشتر در بدن می‌ماند که می‌تواند کمی به ماندگاری خواب کمک کند.

این دو داروی خواب عوارضی هم دارند؟

هرچند هر دو ماده نسبت به داروهای خواب‌آور قدیمی (مثل زولپیدم یا دیازپام) بی‌خطر هستند، اما تفاوت راملتئون و ملاتونین در عوارض آن‌ها قابل توجه است.

عوارض راملتئون

از آنجایی که راملتئون یک داروی شیمیایی قوی است، عوارض آن می‌تواند جدی‌تر باشد:

• خواب‌آلودگی شدید روز بعد: به دلیل ماندگاری متابولیت فعال.

• تغییرات هورمونی: یکی از عوارض خاص راملتئون، کاهش تستوسترون است. این موضوع می‌تواند در مصرف طولانی‌مدت بر میل جنسی یا سیکل قاعدگی تاثیر بگذارد (هرچند نادر است).

• مشکلات گوارشی: تهوع و سرگیجه در برخی بیماران گزارش شده است.

عوارض ملاتونین

ملاتونین اغلب عوارض ملایم‌تری دارد:

• سردرد خفیف

• کابوس‌های شبانه (به دلیل افزایش فاز REM خواب)

• احساس سنگینی سر در صبح (اگر دوز بالا یا دیر وقت مصرف شود)

مصرف راملتئون همزمان با داروی فلووکسامین (ضد افسردگی) ممنوع است. فلووکسامین آنزیم CYP1A2 را مهار می‌کند و باعث می‌شود غلظت راملتئون در خون تا 50 برابر افزایش یابد که بسیار خطرناک است. این تداخل در ملاتونین کمتر دیده می‌شود.

بررسی فواید و خواص راملتئون و ملاتونین

اگر هنوز در دوراهی انتخاب هستید، بیایید خواص منحصر به فرد هر کدام را به صورت تفکیک شده و کاربردی بررسی کنیم تا تصمیم‌گیری برایتان آسان‌تر شود.

خواص راملتئون 

• شروع اثر انفجاری: ایده‌آل برای کسانی که ساعت‌ها به سقف خیره می‌شوند.

• بدون خطر سوءمصرف: برخلاف بسیاری از قرص‌های خواب، راملتئون پتانسیل اعتیاد ندارد و جزو داروهای کنترل شده نیست.

• عدم ایجاد اینسومنیای بازگشتی: پس از قطع دارو، بی‌خوابی شما با شدت بیشتر برنمی‌گردد.

• تائیدیه علمی: دارای پشتوانه کارآزمایی‌های بالینی دقیق برای اثربخشی.

این مقاله را از دست ندهید: برین بریکس | مکمل تخصصی کاهش استرس، بهبود خواب و تقویت حافظه

خواص ملاتونین

• آنتی‌اکسیدان قوی: علاوه بر خواب، ملاتونین رادیکال‌های آزاد را خنثی نموده و از سلول‌ها محافظت می‌کند.

• تنظیم‌گر جت‌لگ: بهترین گزینه برای مسافران پروازی برای هماهنگی مجدد ساعت بدن.

• دسترسی آسان: بدون نیاز به ویزیت پزشک و نسخه قابل تهیه است.

• حمایت از سلامت چشم: برخی مطالعات نشان داده‌اند که می‌تواند فشار داخل چشم را در شرایط خاص تنظیم کند.

چه کسانی نباید از این داروها استفاده کنند؟

افرادی که نارسایی شدید کبدی دارند نباید از راملتئون استفاده کنند. کبد مسئول اصلی متابولیسم این دارو توسط آنزیم‌های CYP1A2 است. به علاوه، زنان باردار و شیرده باید با احتیاط شدید و فقط با دستور پزشک مصرف کنند؛ چرا که اثرات هورمونی آن بر جنین کاملا شناخته شده نیست.

افراد مبتلا به بیماری‌های خودایمنی باید محتاط باشند، زیرا ملاتونین می‌تواند سیستم ایمنی را تحریک کند. به علاوه، کسانی که داروهای ضد انعقاد خون (مثل وارفارین) مصرف می‌کنند، باید مراقب باشند چون ملاتونین زمان لخته شدن خون را تغییر می‌دهد. برای خرید کپسول ملاتونین پلاس هلث برست کلیک کنید.

سوالات متداول 

آیا می‌توان راملتئون و ملاتونین را همزمان مصرف کرد؟

 خیر، این کار اصلا توصیه نمی‌شود. از آنجایی که هر دو ماده بر روی گیرنده‌های یکسانی (MT1 و MT2) اثر می‌گذارند، مصرف همزمان آن‌ها باعث رقابت بر سر اتصال به گیرنده و تشدید عوارض جانبی مثل خواب‌آلودگی شدید و سرگیجه می‌شود، بدون اینکه لزوما کیفیت خواب را بهتر کند.

آیا راملتئون مثل دیازپام باعث وابستگی می‌شود؟ 

خوشبختانه خیر. مطالعات نشان داده‌اند که راملتئون پتانسیل سوءمصرف یا وابستگی جسمانی ندارد. پس از قطع ناگهانی آن، علائم ترک اعتیاد یا بی‌خوابی بازگشتیشدید که در داروهای دسته بنزودیازپین دیده می‌شود، رخ نمی‌دهد.

اثر کدام یک سریع‌تر شروع می‌شود، ملاتونین زیر زبانی یا راملتئون؟ 

راملتئون خوراکی اغلب ظرف 30 دقیقه به اوج اثر خود می‌رسد. ملاتونین زیر زبانی ممکن است جذب سریع‌تری داشته باشد اما قدرت اتصال راملتئون به گیرنده‌های خواب بسیار بیشتر است. بنابراین، حتی اگر ملاتونین زودتر وارد خون شود، راملتئون ضربه نهایی را برای خاموش کردن مغز محکم‌تر وارد می‌کند.

سخن پایانی

در نهایت، درک تفاوت راملتئون و ملاتونین در درمان موفق و یک تجربه ناامیدکننده است. اگر شما یک فرد بدون بیماری خاص هستید که فقط به دلیل سفر، تغییر شیفت کاری یا استرس موقت دچار به هم ریختگی ریتم خواب شده‌اید، ملاتونین گزینه‌ای بهتر، ارزان‌تر و کم‌عارضه‌تر است.

اما اگر با بی‌خوابی مزمن اولیه روبرو هستید، یعنی شب‌ها با وجود خستگی مفرط، مغزتان خاموش نمی‌شود و روش‌های معمولی پاسخگو نبوده‌اند، راملتئون با تاثیر دقیق، راه‌حل پزشکی و قوی است که باید تحت نظر پزشک امتحان نمایید.

منبع: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov